english

aktualności


W dniu 16 maja 2017 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej („Trybunał”) wydał opinię 2/15 dotyczącą zagadnienia, czy Unia posiada wyłączną kompetencję do podpisania i zawarcia Umowy o wolnym handlu z Singapurem (EUSFTA). Trybunał stwierdził, że EUSFTA w swej obecnej formie nie może zostać zawarta przez Unię Europejską działającą bez udziału państw członkowskich, ponieważ postanowienia umowy dotyczące inwestycji innych niż bezpośrednie oraz dotyczące rozstrzygania sporów między inwestorami a państwami nie wchodzą w zakres wyłącznej kompetencji Unii. Opinia ta może mieć istotne konsekwencje dla przyszłości arbitrażu inwestycyjnego w Europie.

W dniu 20 września 2013 r. Unia Europejska i Singapur parafowały tekst umowy o wolnym handlu. Stanowi ona jedną z pierwszych dwustronnych umów o wolnym handlu zwanych „umowami nowej generacji”, a mianowicie umowę handlową zawierającą – poza tradycyjnymi postanowieniami dotyczącymi zmniejszenia ceł i barier pozataryfowych w handlu towarami i usługami – również postanowienia dotyczące różnych dziedzin związanych z handlem, takich jak ochrona własności intelektualnej, inwestycje, zamówienia publiczne, konkurencja i zrównoważony rozwój. EUSFTA zawiera także rozdział poświęcony systemowi rozwiązywania sporów między państwem a inwestorem zagranicznym, który umożliwia zainicjowanie przez inwestora postępowania arbitrażowego w razie naruszenia przez państwo postanowień EUSFTA dotyczących ochrony inwestycji zagranicznych (por. art. 9.16 EUSFTA).

Komisja Europejska zwróciła się do Trybunału Sprawiedliwości z wnioskiem o wydanie opinii celem stwierdzenia, czy Unia posiada wyłączną kompetencję do podpisania i zawarcia przewidywanej umowy samodzielnie. Komisja i Parlament stały na stanowisku, że Unia posiada taką kompetencję, zaś rządy państw członkowskich, które przedstawiły uwagi przed Trybunałem podniosły z kolei, że Unia nie może zawrzeć umowy samodzielnie, ponieważ niektóre części umowy należą do kompetencji dzielonych między Unię a państwa członkowskie lub do wyłącznej kompetencji państw członkowskich. Do tego drugiego stanowiska przychylił się Trybunał.

Trybunał stwierdził, że system rozstrzygania sporów między inwestorami a państwami należy do kompetencji dzielonej między Unię a państwa członkowskie. Tego rodzaju system, który wyłącza spory z kompetencji sądowej państw członkowskich, nie może być zatem ustanowiony bez ich zgody. W konsekwencji EUSFTA w obecnym stanie może zostać zawarta jedynie przez Unię i państwa członkowskie działające wspólnie.

Opinia Trybunału będzie miała daleko idące konsekwencje w odniesieniu do wszystkich umów o wolnym handlu, które są obecnie negocjowane (np. umowy z Japonią i Indonezją). We wszystkich bowiem przypadkach państwa członkowskie będą musiały wyrazić zgodę na włączenie do tych umów postanowień umożliwiających zainicjowanie przez inwestora postępowania arbitrażowego, co w praktyce może powodować, że postanowienia dotyczące rozwiązywania sporów zostaną wyłączone z umów o wolnym handlu i pozostawione do negocjacji na poziomie państw członkowskich. 

Opracowała: Aleksandra Orzeł, associate, Łaszczuk i Wspólnicy

Notatka prasowa przygotowana przez Trybunał: https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2017-05/cp170052en.pdf

do góry