english

publikacje

id dokumentu: 40025

Dnia 1 stycznia 2016 r. weszła w życie Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, opublikowana w Dz.U. z dnia 9 listopada 2015 r., poz. 1830 („Ustawa”). Po dokonanych Ustawą zmianach art. 359 i art. 481 k.c. oraz m.in. art. 4, 6 i 7 Ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. Poz. 403) mamy obecnie do czynienia z trzema rodzajami odsetek ustawowych, w różnej wysokości. W tej sytuacji dotychczas przyjęty w krajowej praktyce arbitrażowej sposób formułowania petitum pozwu oraz rozstrzygnięcia o odsetkach ustawowych wymaga dostosowania do zmienionej regulacji. Sformułowania typu: wnoszę od zasądzenie od od A na rzecz B kwoty D z ustawowymi odsetkami od dnia E , czy też: zasądza od X na rzecz Y kwotę W z ustawowymi odsetkami od dnia… nie dają odpowiedzi na pytanie, o jakie odsetki ustawowe chodzi.

W stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2016 r. wysokość odsetek ustawowych była ustalana przez Radę Ministrów w rozporządzeniu wydawanym na podstawie art. 359 § 3 k.c. Ustalona w ten sposób ich jednolita wysokość miała zastosowanie w każdej sytuacji, gdy właściwe przepisy odwoływały się do odsetek ustawowych, a więc np. do odsetek kapitałowych, gdy strony nie określiły ich wysokości w treści czynności prawnej, do odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego (art. 481 k.c.), do odsetek niebędących odsetkami za opóźnienie, których obowiązek zapłaty wynika z ustawy (np. art. 742, 735 § 2, 842 k.c. ), do odsetek za opóźnienie w zapłacie pomiędzy stronami transakcji handlowych w rozumieniu Ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (art. 5 i 6 § 1).

W aktualnym stanie prawnym nie ma jednolitej wysokości odsetek ustawowych. Zgodnie z art. 359 § 2 k.c. wysokość odsetek ustawowych równa jest sumie stopy referencyjnej NBP i 3,5 punktów procentowych. Zgodnie z art. 481 § 2 k.c. wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie równa jest sumie stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych. Zgodnie z art. 4 pkt 3 Ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych równa jest sumie stopy referencyjnej NBP i 8 punktów procentowych. Wysokość wszystkich tych trzech rodzajów odsetek ustawowych ogłasza Minister Sprawiedliwości w Monitorze Polskim.

W tej sytuacji formułując w pozwie żądanie zapłaty odsetek ustawowych należy dokładnie określić ich rodzaj.

Również sąd polubowny zasądzając odsetki powinien określić je w sposób niebudzący wątpliwości. Jeżeli więc rozstrzygnięcie nie wskazuje określonej liczbą stopy procentowej (co jest możliwe i niezbędne, gdy wysokość odsetek wynika z czynności prawnej), lecz odwołuje się do wysokości ustawowej, to powinno ono wyraźnie wskazywać, o jakie odsetki ustawowe chodzi – czy o odsetki ustawowe, czy o odsetki ustawowe za opóźnienie, czy też o odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Wydaje się, że w zmienionym stanie prawnym najmniej wątpliwości budzi rozwiązanie polegające na: (1) wskazaniu w rozstrzygnięciu (sentencji) rodzaju odsetek ustawowych, np. zasądza od X na rzecz Y kwotę W z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia… i (2) szerszym niż dotychczas uzasadnieniu decyzji sądu polubownego w części dotyczącej odsetek w motywach rozstrzygnięcia.

Zgodnie z przepisami intertemporalnymi (art. 56 i 57 Ustawy) Ustawę stosuje się do odsetek należnych od dnia 1 stycznia 2016 r. Jeżeli więc odsetki należą się od daty wcześniejszej, np. od dnia 1 czerwca 2013 r., należy wyraźnie wskazać za jaki okres należą się odsetki ustawowe określonego rodzaju. Skoro wierzycielowi należą się np. odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego na podstawie art. 481 k.c., to rozstrzygnięcie może przybrać następującą treść: zasądza od X na rzecz Y kwotę W z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 czerwca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r.

Niniejsza informacja nie wyczerpuje wszystkich istotnych zagadnień związanych z rozstrzyganiem o odsetkach w postępowaniu arbitrażowym, ale ma na celu zwrócenie uwagi pełnomocników i arbitrów na nowe regulacje prawne.

do góry
do góry